Zo’n 65 monumenten laten zien hoe Europa is terug te vinden in Rotterdam – en Rotterdam in Europa. Bezoekers aan Open Monumentendag zien hoe de haven nog overal zichtbaar is in de stad, door het M4H gebied en de Zeemanskerken. Speciaal voor de Open Monumentendag Rotterdam komt de Hef in beweging. Ook het Internationaal Modernisme komt aan bod: geen wonder in de stad die als de bakermat van deze Europese bouwstijl wordt gezien! Daarnaast zijn er nog talloze andere bijzondere monumenten te bezoeken die nog niet eerder te bezichtigen waren, zoals de Jonge Buskens aan de Schiekade en het Zuiderziekenhuis aan de Groene Hilledijk.

In Europa: de haven
Europa is op vele manieren terug te vinden in Rotterdam – en Rotterdam in Europa. Rotterdam is als havenstad nauw verbonden met Europa. Vanuit de hele wereld komen goederen aan in deze grootste haven van Europa, die vandaaruit worden vervoerd door heel Europa. Dit gebeurt al sinds het ontstaan van Rotterdam in de Middeleeuwen. De havens waren daar nog tot in de jaren zestig zichtbaar en voelbaar: de schepen voeren naar de Rijnhaven en de Maashaven, de geur van specerijen was te ruiken en zeelui liepen zichtbaar rond in de stad. Nu vinden de grootste havenactiviteiten vooral in Europoort en op de Maasvlakte plaats en is de haven minder zichtbaar in de binnenstad van Rotterdam. Gelukkig zijn er nog veel sporen van de haven terug te vinden en vertellen monumenten zoals het HAKA gebouw en OOMS op het Noordereiland het verhaal. De bezoekers aan de Open Monumentendag kunnen onder leiding van een gids op de fiets door het M4H-gebied, waar ooit een van de grootste fruithavens van het continent zorgden voor allerhande internationale ontmoetingen en uitwisseling van goederen en diensten.

Ook zijn er in de stad verschillende buitenlandse Zeemanskerken nog steeds terug te vinden. Deze kerken fungeren sinds eind 19e eeuw als een soort opvangcentrum voor zeelui, zodat zij daar hun godsdienstige plichten konden vervullen en zich ook met elkaar konden ontspannen. Dit wordt de laatste jaren wel lastiger, omdat de haven steeds verder van de stad ligt en er daarom weinig tijd overblijft voor een bezoek aan de wal De Noorse Zeemanskerk, de Zweedse Zeemanskerk en de Finse Kerk zijn monumenten waar de Urbanguides de bezoekers op de fiets zullen langs leiden.

Speciaal voor de Open Monumentendag Rotterdam komt een beroemd havenmonument in beweging: alleen tijdens deze dagen gaat de Hef voor het eerst in tijden weer op en neer!

In Europa: Internationaal Modernisme
Na de Eerste Wereldoorlog komt in Europa een nieuwe architectuurstroming op: het Internationaal Modernisme, ook wel het Nieuwe Bouwen genoemd. Deze architectuur is mogelijk geworden door de nieuwe bouwtechnische mogelijkheden: gewapend beton en staal maken skeletconstructies mogelijk en dus het gebruik van glas als gevelmateriaal. Er is een voorkeur voor wit en primaire kleuren en ornamenten zijn uit den boze. Pioniers in deze stijl komen uit heel Europa: zo werkt in Frankijk de oorspronkelijk Zwitserse architect Le Corbusier, en in Duitsland ontstaat Bauhaus, gestart door Walter Gropius en Ludwig Mies van der Rohe. Maar de bakermat van dit Nieuwe Bouwen is Rotterdam. Een dynamische en snelgroeiende stad met toen al weinig historisch belangrijke gebouwen. In Rotterdam werken een aantal belangrijke architecten: architect J.J.P. Oud, medewerker van De Stijl, werkt voor de gemeentelijke woningdienst. Hij ontwierp woonwijken zoals de Kiefhoek, waar tijdens de Open Monumentendag een wandeling wordt georganiseerd. Wooncomplex de Eendracht in Blijdorp, ook te bezoeken tijdens de Open Monumentendag Rotterdam, werd ontworpen door J.H. van den Broek. Maar de belangrijkste representant van het Nieuwe Bouwen is het bureau Brinkman & Van der Vlugt. Zij ontwerpen Huis Sonneveld en de Van Nellefabriek. Andere voorbeelden van het Internationaal Modernisme die tijdens de Open Monumentendag te bezoeken zijn, zijn de Museumparkvilla’s en het HBU gebouw.

Voor het eerst te bezoeken: Jonge Buskens en het Zuiderziekenhuis
Naast talloze andere monumenten, die al eerder te bezoeken waren tijdens de Open Monumentendag Rotterdam, zijn er twee ‘nieuwe’ monumenten te bewonderen. De Jonge Buskens aan de Schiekade is net opgeleverd, na een grondige restauratie die anderhalf jaar heeft geduurd. Architect P.G. Buskens ontwierp dit pand in 1896, in opdracht van de familie Kurpershoek. Het was zijn eerste werk, hij was toen pas 24 jaar oud!
Veel Rotterdammers hebben herinneringen aan het Zuiderziekenhuis. Het had weinig gescheeld of het Zuider was voorgoed verdwenen! Dankzij verschillende partijen is dit monument op het nippertje gered van de sloopkogel. Nu wordt het terrein en de gebouwen van het Zuider een plek om te wonen, te leren en te werken. Op zaterdag 8 september is het voor het eerst sinds tijden weer te bezoeken door het publiek!

Foto: Open Monumentendag

Deel dit artikel